امضا الکترونیک و استفاده از آن در قراردادهای تجاری بین المللی

همیشه امضای قرارداد ها و اسنادی که دارای بار حقوقی هستند به شیوه ی سنتی آن ممکن یا مطلوب نیست. نتیجه ی طبیعی این گزاره آن است که‌ نیاز به یک روش جایگزین یا لااقل روش تشخیص هویت مکمل احساس میشود. مسافت زیاد، زمان بر بودن، و حتی امنیت غیرقابل اتکای امضای سنتی عواملی هستند که موجب ابداع و شیوع روش های الکترونیکی امضا شده است....

امضاء الکترونیک و استفاده از آن در قراردادهای تجاری بین المللی

 

تاریخچه و مقررات مرتبط

همیشه امضای قرارداد ها و اسنادی که دارای بار حقوقی هستند به شیوه ی سنتی آن ممکن یا مطلوب نیست. نتیجه ی طبیعی این گزاره آن است که‌ نیاز به یک روش جایگزین یا لااقل روش تشخیص هویت مکمل احساس میشود. مسافت زیاد، زمان بر بودن، و حتی امنیت غیرقابل اتکای امضای سنتی عواملی هستند که موجب ابداع و شیوع روش های الکترونیکی امضا شده است. گسترش استفاده از چنین پدیده ی مهمی مستلزم وجود مقررات مرتبط در رابطه با آن است. در سال 1992 برای اولین بار کانون وکلای ایالات متحده ی امریکا درمورد مسائل قانونی و حقوقی قراردادهای الکترونیکی و به تبع آن امضای الکترونیکی آغاز به کار کرد. در سال 1997 اتاق بازرگانی بین المللی (ICC) اقدام به صدور گواهی عمومی برای تجارت بین المللی دیجیتال به صورت مطمئن کرده است. در سال های مختلف اتحادیه اروپا تصویب دستور العمل های امضای الکترونیک را در دستور کار قرارداد که مهمترین حاصل آن دستورالعمل سال 2016 با نام  eIDASبود که به صورت گسترده در معملات بین المللی مورد اقبال طرفین قرار گرفته است. آنسیترال نیز در سال های 1996 و 2001  به ترتیب قوانین نمومه در خصوص تجارت الکترونیکی و امضای الکترونیک را تصویب و منتشر نمود تا معیاری استاندارد برای قانونگذاری­های ملی باشد. مقررات فوق الذکر جملگی در حوزه ی حقوق نرم و غیر الزام آور قرار میگیرند و مهم ترین موارد استفاده از آنها ایجاد امکان استناد طرفین قراردادها به آن ها به عنوان روش تشخیص هویت و نیز استفاده ی قانونگذار کشور ها از این مقررات در جهت تصویب قوانین الزام آور در این زمینه است. پس از شیوع تجارت الکترونیکی و به کار گیری امضای الکترونیک، به تدریج تمام کشور ها و از جمله ایران اقدام به تصویب قوانین مربوط به این حوزه کردند. مقررات مربوط به امضای الکترونیک در قانون تجارت الکترونیک کشورمان گنجانده شده است که در سال 82 به تصویب دستگاه تقنین رسید.

 

انواع امضای الکترونیک

از زمان پیدایش فن آوری امضای الکترونیک تاکنون روش های مختلفی در خصوص چگونگی انجام امضا از طریق الکترونیک و با توجه به افزایش ضریب امنیت آن معرفی و به کار گرفته شده است که مورد اشاره قرار می گیرد. کلمات عبور

یکی از روش های ساده و رایج ایجاد ایمنی و اعتبار به کارگیری یک کلمه عبور منحصر به فرد یا استفاده از یک شماره هویت شخصی (pin) در انتهای سند است که به طور مخفی به آن منضم می شود.

امنیت این روش بسیار پایین است زیرا کلمات عبور و شماره های شخصی افراد به راحتی توسط نفوذگر ها شناسایی و به سرقت می روند و ممکن است توسط آنها یا دیگران مورد سوء استفاده قرار گیرد. ( مثل آنچه که در مورد کارت های اعتباری رخ می دهد)

  1. امضای بیت مپ

این نوع امضا تصویر اسکن شده امضای دست نویس است که در آن ابتدا فرد بر روی کاغذ امضای خود را پیاده می کند و سپس آن را اسکن کرده و می تواند تصویر اسکن شده را به عنوان امضا به هر فایلی که خواست به عنوان امضای الکترونیک منضم کند.

  1. قلم نوری

فن آوری قلم نوری به این صورت است که هنگامی که فرد با این قلم و بر روی صفحه مخصوصی امضای خود را پیاده می کند، دقیقا همان امضا در روی صفحه مانیتور رایانه پدیدار می شود. یعنی امضای عادی فرد در بیرون از رایانه انجام می شود، ولی به همان شکل در صفحه مانیتور رایانه نمودار می گردد. این روش اگرچه بسیار ساده است، ولی از امنیت کافی برخوردار نیست و امکان جعل آن زیاد است.

 

  1. امضای بیومتریک

این نوع امضا مبتنی بر ویژگی ها و معرف های زیست شناختی فرد یعنی خصوصیات رفتاری(مثل نحوه انجام امضای دست نویس) و خصوصیات فیزیولوژیک(مثل اثر انگشت) است. در این روش اگرچه ممکن است تا حد زیادی بتوان امضا را منحصر به فرد دانست، ولی مشکل امضای بیومتریک این است که خصیصه های فیزیکی و رفتاری افراد با افزایش سن، بیماری و سایر عوامل تغییر میکند و به همین دلیل امضای مذکور نیز مصون از اشتباه نیست.

  1. امضای دیجیتال

امضای دیجیتال پیشرفته ترین و پرکاربردترین نوع از امضاهای الکترونیک است و به دلیل امنیت بالای آن جایگزین سایر روش ها موجود شده و بیشتر قانونگذاران، از جمله قانونگذار تجارت الکترونیک ایران، این شیوه از امضا را پذیرفته اند . امضای دیجیتال مبتنی بر علم رمزنگاری است و از دو نوع الگوریتم به نام های «کلیدعمومی» و «کلید خصوصی» استفاده می کند.

 

اعتبار امضاء الکترونیک

به طور کلی در خصوص اینکه اعتبار و ارزش اثباتی یک امضا تا چه حد مورد پذیرش است، بستگی به اصول پذیرفته شده ی ادله ی اثبات هر کشور دارد. در حقوق ایران، به تبعیت از قانون نمونه آنسیترال، قانون مذکور امضای الکترونیکی مطئن، امضایی است که شرایط ماده 10 همان قانون را داشته باشد. شرایط ماده  10قانون تجارت ایران نیز برای امضا و سابقه الکترونیکی مطئن این است که چنین امضایی باید:

الف) نسبت به امضا کننده منحصر به فرد باشد.

ب)هویت امضا کننده داده پیام را معلوم نماید.

ج)به وسیله امضا کننده و یا تحت اراده انحصاری وی صادر شده باشد.

د)به نحوی به یک پیام متصل شود که هر تغییر در آن داده پیام قابل تشخیص و کشف باشد.

طبق ماده 15 قانون تجارت الکترونیکی ایران نسبت به امضایی که با شرایط فوق ایجاد شده است نمی توان ادعای انکار و تردید کرد و تنها می توان نسبت به آن ادعای جعل کرد. بنابر آنچه گفته شد، امضای الکترونیک هیچ تفاوتی از حیث آثار حقوقی با سایر امضاهای دستی ندارد بلکه حتی با فراهم شدن زیرساختهای فنی لازم، می توان گفت چنین امضایی کمتر در معرض جعل قرار می گیرند.

 


تصاویر این صفحه
تنظیمات

یادداشت کاربران

درج یک یادداشت :

نام کاربری :
پست الکترونیکی :
وب :
یادداشت :
کد امنیتی :
2 + 2 = ?